The Karabük ilinde sağlık kuruluşlarına başvuran 0-6 yaş çocukluk çağı aşıları ile ilgili bilgi, tutum ve aşı reddini etkileyen faktörler
Etkili iletişim ve hasta güvenliği kültürü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22262473Anahtar Kelimeler:
Çocukluk aşıları, ebeveynler, aşı reddiÖzet
Bu çalışma, 0–6 yaş grubu çocukların aşılanmasına ilişkin ebeveynlerin bilgi düzeylerini, aşıya yönelik tutumlarını ve aşı reddini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Şubat 2025 ile Nisan 2025 tarihleri arasında Karabük il merkezi ve Safranbolu ilçesindeki birinci basamak Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran, 0–6 yaş aralığında çocuğu bulunan ebeveynlerle yürütülmüştür. Toplam 252 ebeveyn çalışmaya katılmıştır.
Veriler, araştırmacı tarafından literatür taramasına dayanarak geliştirilen ve 47 sorudan oluşan bir anket aracılığıyla, araştırmacının gözetimi altında toplanmıştır. Örneklem büyüklüğü, Tek Yönlü ANOVA F testi için yapılan hesaplamalar sonucunda en az 252 olarak belirlenmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 27.0 paket programı kullanılarak yapılmış, veriler yüzde dağılımlarıyla özetlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson Ki-kare, Continuity Correction ve Fisher’s Exact testleri uygulanmış; p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Katılımcıların %71,4’ünü anneler, %28,2’sini babalar oluşturmuştur. Katılımcıların %94,0’ı çocukluk dönemi aşılarının faydalı olduğuna inanırken, %95,6’sı ulusal aşı takvimini düzenli olarak takip ettiğini belirtmiştir. Aşı reddi kavramını duymuş olanların oranı %79,4 olup, aşı reddinin en yaygın nedeni olarak aşıların güvenilirliği ve koruyuculuğuna yönelik endişeler (%74,2) tespit edilmiştir.
Ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri (çalışma durumu, eğitim düzeyi, meslek, yaşanılan yer ve çocuk sayısı) ile aşılanma durumları arasındaki ilişki incelendiğinde genel olarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak, aşıların faydalarına ilişkin olumlu algının varlığı dikkat çekici bir bulgu olmuştur. Ebeveynlerin ... arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir.
Referanslar
Srichan, P., Thohinung, U., Kodyee, S., Apidechkul, T., "Vaccine serocoverage under the expanded program on immunization among hill tribe children in Thailand: A cross-sectional study," Vaccine, 39 (44): 6477-6484 (2021).
Chiavenna, C., Leone, L. P., Melegaro, A., Rotesi, T., Bokemper, S. E., Paintsil, E. E., et al., "Personal risk or societal benefit? Investigating adults’ support for COVID-19 childhood vaccination," Vaccine, 41 (25): 3683 (2023).
Rodrigues, C. M. C., Plotkin, S. A., "Impact of Vaccines; Health, Economic and Social Perspectives," Front Microbiol, 11: 15 (2020).
Orhon, F. Ş., "A Comprehensive Look at the Expanded Immunization Program," Osmangazi Medical Journal, Social Pediatrics Special Issue: 6-14 (2020).
Al-Regaiey, K. A., Alshamry, W. S., Alqarni, R. A., Albarrak, M. K., Alghoraiby, R. M., Alkadi, D. Y., et al., "Influence of social media on parents’ attitudes towards vaccine administration," Hum Vaccines Immunother, 18 (1): 1872340 (2022).
Mao, H. H., Chao, S., "Advances in Vaccines," Current Applications of Pharmaceutical Biotechnology, 171, Silva A. C., Moreira J. N., Lobo J. M. S., Almeida H., Springer International Publishing.
Vanderslott, S., Marks, T., "Charting mandatory childhood vaccination policies worldwide," Vaccine, 39 (30): 4054-4062 (2021).
Kissi, J., Owusu-Marfo, J., Osei, E., Dzamvivie, K., Akorfa Anku, V., Naa Lamiokor Lamptey, J., "Effects of coronavirus pandemic on expanded program on immunization in Weija Gbawe municipality (Accra-Ghana)," Hum Vaccines Immunother, 18 (6): 2129830 (2022).
Shattock, A. J., Johnson, H. C., Sim, S. Y., Carter, A., Lambach, P., Hutubessy, R. C. W., et al., "Contribution of vaccination to improved survival and health: modeling 50 years of the Expanded Program on Immunization," The Lancet, 403 (10441): 2307-2316 (2024).
Buğdaycı Yalçin, B. N., Eski Ocak, M., "Immunization in the goal of health for all," Family Practice Journal, 16 (1): 120-130 (2023).
Zhang, E., Dai, Z., Wang, S., Wang, X., Zhang, X., Fang, Q., "Vaccine Literacy and Vaccination: A Systematic Review," Vaccines, 68: 1605606 (2023).
Dubé, È., Ward, J. K., Verger, P., MacDonald, N. E., "Vaccine Hesitancy, Acceptance, and Anti-Vaccination: Trends and Future Prospects for Public Health," Annu Rev Public Health, 42 (1): 175-191 (2021).
Tanrıkulu, Y., Tanrıkulu, G., "Vaccine Hesitancy and Parents' Attitudes," Balıkesir Journal of Health Sciences, 10 (2): 199-204 (2021).
Demirezen, E., Tanrıverdi, F. Ş., "Examination of Midwifery Students' Views on Vaccination and Vaccine Refusal," Haliç University Health Sciences Journal, 5 (3): 121-132 (2022).
Yakşi, N., "Evaluation of Family Health Center Employees' Thoughts and Behaviors Regarding Vaccine Refusal," Community Health Journal, 18 (3): 143-154 (2020).
Mercan, Y., Öztemel, Ç., Bulut, S., "Examination of Knowledge, Attitudes, and Behaviors of Parents with Children Aged 48 Months and Younger Regarding Childhood Vaccinations," Turk J Fam Med Prim Care, 17 (2): 313-323 (2023).
Tahta, E., "Knowledge and Attitudes of Parents with Children Aged 0-5 About Childhood Vaccinations," Master’s Thesis, Denizli (2023).
Gür, E., "Vaccine hesitancy - vaccine refusal," Turkish Journal of Pediatrics, 54 (1): 1–2 (2019).
Çay, B., Göl, İ., "Parents' Opinions on Childhood Vaccination," Health Sciences Journal, 6 (3): 45-54 (2023).
Akman, N., Yıldız, A., "Evaluation of Mothers' Views on Routine Childhood Vaccinations," J Pediatr Infect, 16 (4): 251-257 (2022).
Turan, F. D., "Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccinations Included in the National Immunization Program: The Case of Aksaray," Public Health Nursing Journal, 4 (3): 239-250 (2022).
Kurçer, M. A., Solmaz, A., Dedeo, Y., Gülel, R., "Vaccination Rates and Problems in Vaccination Among Children Aged 0-2 Years and Pregnant Women in the Şanlıurfa Harrankapı Health Center Region," Journal of Public Health, 2 (2): 10-15 (2005).
Güngör, G., Ersoy, S., Pala, E., "Evaluation of Parents' Knowledge Levels Regarding Immunization in Children Aged 0-24 Months," Community Medicine Journal, 26 (4): 198-205 (2021).
Ayyildiz, T., Kulakçi Altintaş, H., Aydin, C., Minaz, E., Yörük, T., "Rotavirus Prevalence in Children Aged 0-5 Years and Parents' Knowledge Levels and Practices Regarding Rotavirus," Dokuz Eylül University Faculty of Nursing Electronic Journal, 13 (3): 124-130 (2020).
Review, "Ethical Aspects of Vaccine Refusal," Turk Klin J Med Ethics, 31 (2): 127-139 (2023).
Öktem, Ö. H., Karaoğlu, F. N., Uçtu, A. K., "Vaccine Refusal," YOBÜ Faculty of Health Sciences Journal, 4 (2): 204-211 (2023).
Hasar, M., Özer, Z. Y., Bozdemir, N., "Reasons for Vaccine Refusal and Views," Family Medicine Journal, 46 (1): 166-176 (2021).
Garett, R., Young, S. D., "Online misinformation and vaccine hesitancy," Journal of Health Communication, 11 (12): 2194-2199 (2021).
Kurt, O., Küçükkelepçe, O., Öz, E., Doğan Tiryaki, H., Parlak, M. E., "Childhood Vaccine Attitude and Refusal among Turkish Parents," Vaccines, 11 (8): 128 (2023).
Yiğit, E., Boz, G., Gökçe, A., Aslan, M., Özer, A., "Knowledge, Attitudes, and Behaviors of Inonu University Faculty Members Regarding Childhood Vaccine Refusal," Hum Vaccines Immunother, 17 (12): 5191-5195 (2024).
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Journal of 5N1Quality
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
