Sağlık Hizmetlerinde Toplam Kalite Yönetimi: Kanıt Boşluğu Haritası Analizi
Kanıt Boşluğu Haritası Analizi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19322975Anahtar Kelimeler:
Toplam Kalite Yönetimi, Sağlık Hizmetleri, Kanıt Boşluğu Haritası, Sistematik İnceleme, Araştırma SenteziÖzet
Bu çalışma, sağlık hizmetlerinde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) literatürünün kanıt yapısını sistematik olarak analiz etmek amacıyla Kanıt Boşluğu Haritası (Evidence Gap Map – EGM) yaklaşımını uygulamaktadır. Web of Science (WoS) Core Collection veri tabanından elde edilen 328 makale arasından özet bilgisi bulunan 300 çalışma, üç boyutlu bir çerçeve (12 müdahale × 8 sonuç × 8 ortam) kullanılarak kodlanmıştır. Bulgular, literatürde belirgin bir yapısal asimetri olduğunu göstermektedir. Özellikle TKY genel uygulamaları yoğun biçimde incelenirken, liderlik geliştirme, hasta güvenliği ve performans ölçme gibi spesifik müdahalelerde ciddi kanıt eksiklikleri tespit edilmiştir. Analiz sonucunda 18 mutlak boşluk, 12 kritik düzeyde sınırlı kanıt alanı ve 7 zamansal boşluk belirlenmiştir. Klinik sonuçlara yönelik çalışmaların sınırlı olması ve araştırmaların ağırlıklı olarak uygulama süreçlerine odaklanması, alanın sonuç odaklı değerlendirme açısından yeterince olgunlaşmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca ruh sağlığı, uzun süreli bakım ve acil servis gibi alanlarda belirgin kanıt eksiklikleri bulunmaktadır. Bu çalışma, TKY literatüründeki yapısal boşlukları sistematik olarak ortaya koyarak, araştırma önceliklendirmesi, kaynak tahsisi ve politika geliştirme süreçleri için stratejik bir çerçeve sunmaktadır.
Referanslar
Berlowitz, D. R., Young, G. J., Hickey, E. C., Saliba, D., Mittman, B. S., Czarnowski, E., Simon, B., Anderson, J. J., Ash, A. S., Rubenstein, L. V., & Moskowitz, M. A. (2003). Quality improvement implementation in the nursing home. Health Services Research, 38(1), 65–83. https://doi.org/10.1111/1475-6773.00105
Carman, J. M., Shortell, S. M., Foster, R. W., Hughes, E. F. X., Boerstler, H., O’Brien, J. L., & O’Connor, E. J. (1996). Keys for successful implementation of total quality management in hospitals. Health Care Management Review, 21(1), 48–60.
Chiarini, A., & Baccarani, C. (2016). TQM and lean strategy deployment in Italian hospitals: Benefits related to patient satisfaction and encountered pitfalls. Leadership in Health Services, 29(4), 377–391. https://doi.org/10.1108/LHS-11-2015-0037
Fischer, G., Fetters, M. D., Munro, A. P., & Goldman, E. B. (1997). Adverse events in primary care identified from a risk-management database. Journal of Family Practice, 45(1), 40–46.
Gök, M. S., & Sezen, B. (2013). Analyzing the ambiguous relationship between efficiency, quality and patient satisfaction in healthcare services. Health Policy, 111(3), 290–300. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2013.05.010
Gustafson, D. H., & Hundt, A. S. (1995). Findings of innovation research applied to quality management principles for health care. Health Care Management Review, 20(2), 16–33. https://doi.org/10.1097/00004010-199521000-00004
Ham, C., Kipping, R., & McLeod, H. (2003). Redesigning work processes in health care: Lessons from the NHS. Milbank Quarterly, 81(3), 415–439. https://doi.org/10.1111/1468-0009.t01-3-00062
Hartmann, C. W., Meterko, M., Rosen, A. K., Zhao, S., Shokeen, P., Singer, S., & Gaba, D. M. (2009). Relationship of hospital organizational culture to patient safety climate. Medical Care Research and Review, 66(3), 320–338. https://doi.org/10.1177/1077558709331812
Hung, D. Y., Rundall, T. G., Tallia, A. F., Cohen, D. J., Halpin, H. A., & Crabtree, B. F. (2007). Rethinking prevention in primary care. Milbank Quarterly, 85(1), 69–91. https://doi.org/10.1111/j.1468-0009.2007.00477.x
Jacobs, R., Mannion, R., Davies, H. T. O., Harrison, S., Konteh, F., & Walshe, K. (2013). The relationship between organizational culture and performance. Social Science & Medicine, 76, 115–125. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2012.10.014
Kaplan, H. C., Brady, P. W., Dritz, M. C., Hooper, D. K., Linam, W. M., Froehle, C. M., & Margolis, P. (2010). The influence of context on quality improvement success. Milbank Quarterly, 88(4), 500–559. https://doi.org/10.1111/j.1468-0009.2010.00611.x
Keesara, S., Jonas, A., & Schulman, K. (2020). Covid-19 and health care’s digital revolution. New England Journal of Medicine, 382(23), e82. https://doi.org/10.1056/NEJMp2005835
Locock, L. (2003). Healthcare redesign: Meaning, origins and application. Quality & Safety in Health Care, 12(1), 53–57. https://doi.org/10.1136/qhc.12.1.53
Miake-Lye, I. M., Hempel, S., Shanman, R., & Shekelle, P. G. (2016). What is an evidence map? Systematic Reviews, 5, 28. https://doi.org/10.1186/s13643-016-0204-x
Nabitz, U., Klazinga, N., & Walburg, J. (2000). The EFQM excellence model. International Journal for Quality in Health Care, 12(3), 191–201. https://doi.org/10.1093/intqhc/12.3.191
Øvretveit, J. (2009). Does improving quality save money? A review of evidence of which improvements to quality reduce costs to health service providers. London: The Health Foundation.
Petticrew, M., & Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences. Blackwell.
Pronovost, P. J., Needham, D., Berenholtz, S., et al. (2006). An intervention to decrease catheter-related bloodstream infections. New England Journal of Medicine, 355(26), 2725–2732. https://doi.org/10.1056/NEJMoa061115
Revere, L., & Black, K. (2003). Integrating Six Sigma with total quality management. Journal of Healthcare Management, 48(6), 377–391. https://doi.org/10.1097/00115514-200311000-00007
Saran, A., & White, H. (2018). Evidence and gap maps. Campbell Collaboration.
Scott, T., Mannion, R., Davies, H. T. O., & Marshall, M. N. (2003). Implementing culture change in health care. International Journal for Quality in Health Care, 15(2), 111–118. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzg021
Shojania, K. G., & Grimshaw, J. M. (2005). Evidence-based quality improvement. Quality & Safety in Health Care, 14(2), 94–101. https://doi.org/10.1136/qshc.2004.010629
Shortell, S. M., O’Brien, J. L., Carman, J. M., et al. (1995). Assessing CQI/TQM. Health Services Research, 30(2), 377–401.
Shortell, S. M., Jones, R. H., Rademaker, A. W., et al. (2000). TQM and outcomes. Medical Care, 38(2), 207–217. https://doi.org/10.1097/00005650-200002000-00010
Singer, S. J., Falwell, A., Gaba, D. M., et al. (2009). Patient safety culture. Health Care Management Review, 34(4), 300–311. https://doi.org/10.1097/HMR.0b013e3181afc10c
Snilstveit, B., Oliver, S., & Vojtkova, M. (2013). Narrative synthesis approaches. Journal of Development Effectiveness, 5(3), 409–429. https://doi.org/10.1080/19439342.2013.764652
Snilstveit, B., Vojtkova, M., Bhavsar, A., & Gaarder, M. (2016). Evidence gap maps. Journal of Clinical Epidemiology, 79, 120–129. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2016.05.015
Speroff, T., Nwosu, S., Greevy, R., et al. (2010). Organisational culture variation. Quality & Safety in Health Care, 19(6), 592–596. https://doi.org/10.1136/qshc.2009.039511
Wang, C. H., Chen, K. Y., & Chen, S. C. (2019). TQM and job satisfaction. Journal of Nursing Management, 27(1), 225–232. https://doi.org/10.1111/jonm.12669
Weiner, B. J., Shortell, S. M., & Alexander, J. (1997). Leadership in quality improvement. Health Services Research, 32(4), 491–510.
White, H., Saran, A., & Stanhope, J. (2020). Evidence and gap maps. Campbell Systematic Reviews, 16(2), e1086. https://doi.org/10.1002/cl2.1086
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Journal of 5N1Quality
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
